ارزیابی ریسکمقاله آموزشی

ماتریس ریسک چیست؟

  • ماتریس ریسک / مقدمه

همانطور که می دانید، در نگاه عمومی سه نوع از ارزیابی ریسک مطرح می باشد؛

  • ارزیابی ریسک کیفی
  • ارزیابی ریسک کمی
  • ارزیابی ریسک نیمه کمی

بطور خلاصه، در ارزیابی ریسک کیفی، خطرات و پیامد آن ها بطور کیفی مورد بحث و بررسی قرار می گیرند. در این نوع ارزیابی ریسک از اعداد و ارقام، به معنای واقعی، استفاده نمی شود. یادگیری و استفاده از این روش ارزیابی آسان بوده ولی نتایج حاصل از اجرای آن دقیق نیست.

اما در ارزیابی ریسک کمی، بر خلاف ارزیابی ریسک کیفی از اعداد و ارقام و فرمول های ریاضی استفاده می شود. همینطور برای مدلسازی پیامد خطرات از نرم افزارهایی چون PHAST و ALOHA استفاده می کنند. اجرای ارزیابی ریسک کمی بدلیل نیاز به آمار و اطلاعات بسیار دقیق از پیامدهای هر خطر، کاری دشوار است ولی در عین حال دارای بازدهی بالایی می باشد.

با توجه به توضیحات داده شده، در صنایع معمولاً از ارزیابی ریسک نیمه کمی استفاده می کنند، که هم تا حدودی دارای خصوصیات ارزیابی ریسک کیفی  (اجرای آسان) و هم ارزیابی ریسک کمی (دقت بالا) باشد. در این نوع از ارزیابی ریسک از ابزاری تحت عنوان “ماتریس ریسک” استفاده می شود.

  • ماتریس ریسک / شرح کار

همانطور که اشاره کردیم، در ارزیابی ریسک نیمه کمی از ابزاری تحت عنوان ماتریس ریسک استفاده می شود. ماتریس ریسک دارای انواع مختلفی است که معمول ترین آن یک ماتریس دو وجهی و ۵*۵  است. در ماتریس ریسک یک وجه بیانگر احتمال رخداد حادثه و وجه دیگر نشان دهنده شدت پیامد حادثه است، که هر کدام از متغیرهای احتمال و شدت، دارای جدول مخصوص به خود می باشند.

این مطلب را هم مطالعه کنید  مقایسه سیستم مدیریت رویداد و ارزیابی ریسک

ماتریس ریسک از سه رنگ سبز، زرد و قرمز تشکیل شده است که هر رنگ مفهومی منحصر به فرد دارد. رنگ سبز به این معنی است که، ریسک فعالیت محاسبه شده از لحاظ ایمنی قابل قبول بوده و شرایط ایمن برای اجرای کار وجود دارد. رنگ قرمز، بر خلاف رنگ سبز، به این مفهوم است که ریسک فعالیتی که محاسبه شده غیر قابل قبول بوده و فعالیت مورد نظر از حداقل های ایمنی نیز برخوردار نیست. بنابراین، کار فوراً باید متوقف شود و شرایط ناایمن اصلاح گردد و سپس کار را از سر گرفت. اما رنگ زرد در ماتریس ریسک به معنا و مفهوم هشدار است و با اصطلاح ALARP (As Low As Reasonably Practicable) شناخته می شود. مفهوم رنگ زرد این است که فعالیت مورد نظر دارای پایین ترین سطح ایمنی موجود است و در واقع از نقطه نظر ایمنی در محدوده هشدار قرار دارد. اما رفتاری که با فعالیت های در محدوده زرد رنگ باید انجام دهیم، چیست؟

در این حالت، اولویت اول با متوقف کردن فعالیت است. یعنی بهتر است کار متوقف شود و شرایط ناایمن اصلاح گردد و بعد از آن ادامه کار انجام شود. اما اگر متوقف کردن فعالیت ممکن نبود (مثلاً بدلیل کمبود شدید زمان، ضرر مالی بسیار زیاد و…) می توانیم در حین برطرف کردن شرایط ناایمن کار رو هم با احتیاط کامل و رعایت یک سری از اقدامات کنترلی موقتی ادامه دهیم.

لازم به ذکر است، نحوه محاسبه اعداد احتمال و شدت، در مقالات گذشته شرح داده شده است.

 

منبع : شرکت مهندسی و مشاوره “پدیده پروژه های پیشرو سام”

این مطلب را هم مطالعه کنید  ارزیابی ریسک و فرآیند روش صحیح اجرا آن

نویسنده: محمدرضا کرم زاده

ارتباط تلگرامی با نویسنده: @MRKPs

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *