ارزیابی ریسکمقاله آموزشی

شناسایی خطرات و جایگاه آن در فرآیند ارزیابی ریسک

مقدمه ای بر شناسایی خطرات

  • “شناسایی خطرات”، عبارتی پر کاربرد در سخنرانی ها
  • “شناسایی خطرات”، عنوانی پر طرفدار در دوره های آموزشی
  • “شناسایی خطرات”، علتی شیک در بیان ضعف های موجود در فرآیند مدیریت ایمنی

خلاصه اینکه، شناسایی خطرات به دفعات در محاورات جامعه HSE کشور تکرار و شنیده می شود. اما، آیا اجرای آن هم به سادگی ادا کردن آن است؟

اجازه بدهید بحث را اینگونه پیش ببریم؛

به این عنوان دوره آموزشی توجه کنید :  “شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک

به نظر شما، عنوان این دوره آموزشی صحیح است؟ آیا فرآیندهایی که در طول هم قرار دارند، می توانند بعنوان نام یک دوره آموزشی در کنار هم و در عرض یکدیگر قرار بگیرند؟

با دیدن عنوان “شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک”، ذهن مخاطب به این سمت می رود که، می بایست در مرحله اول خطرات محیط و فعالیت ها را استخراج کرده و در مرحله بعد به ارزیابی خطرات شناسایی شده بپردازیم. ما به این می گوییم؛ “ارزیابی ریسک عمومی”، که نتیجه آن حوادث تکرار شونده و یا حوادث مختلف با منابع یکسان، است. پس ایراد کار کجاست؟

اولین و مهمترین موضوع در استفاده از یک عبارت، اشراف بر معنی و مفهوم آن است. همچنین بهترین منایع برای ایجاد این شناخت و آگاهی متون استاندارد می باشد. با مراجعه به متن استاندارد IEC 60300، و در تعریف شناسایی خطر چنین می خوانیم؛

“فرآیند تشخیص وجود یک خطر و تعریف مشخصات آن.”

در واقع باید گفت، یک مرحله گم شده بین شناسایی خطر و ارزیابی ریسک وجود دارد و آن مرحله  “واپاشی خطرات” یا همان Hazard Decomposition است. در واپاشی خطر در واقع به بیان همان مشخصات مختلف خطر می پردازیم.

مثالی از شناسایی خطرات و تعریف مشخصات

  • به شما، بعنوان مسئول ایمنی، اطلاع داده می شود که یکی از کارگران در هنگام کار به درون یک کانال سقوط کرده و این حادثه منجر به مرگ وی گردیده است. دلیل این حادثه چیست؟

با توجه به شنیده ها و در نظر داشتن رویداد سقوط، در نگاه اول اختلاف ارتفاع بعنوان خطر مطرح می باشد و شما نتیجه می گیرید که دلیل مرگ، سقوط از ارتفاع و آسیب شدید است. حال، برای بازدید از محل حادثه به مکان مورد نظر می روید و با چیزی متفاوت با تصورات خود رو به رو می شوید. شما مشاهده می کنید که در کانال مذکور مقدار زیادی آب جمع شده و یک کابل برق (که زدگی دارد) نیز از داخل کانال عبور کرده است. الآن دیگر نمی توانید به صراحت دلیل حادثه را سقوط از ارتفاع (اختلاف سطح) عنوان کنید، چرا که علت محتمل حادثه برق گرفتگی می باشد.

 

این مطلب را هم مطالعه کنید  ارزیابی ریسک و فرآیند روش صحیح اجرا آن

پس متوجه شده اید که هر حادثه می تواند معلول چند خطر متفاوت باشد. بنابراین، ما عنوان دوره را از “شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک” به “شناسایی، آنالیز خطرات و ارزیابی ریسک” تغییر می دهیم.

 

اما این، پایان ماجرا نخواهد بود و همچنان مشکل رابطه طولی بین “شناسایی خطرات” و “ارزیابی ریسک” به قوت خود باقی است.

 

جایگاه شناسایی خطرات در فرآیند مدیریت ریسک

بر اساس استاندارد IEC 60300، فرآیند مدیریت ریسک شامل؛ آنالیز ریسک، ارزشیابی ریسک و کنترل/کاهش ریسک می باشد. همچنین مجموع فرآیندهای آنالیز ریسک و ارزشیابی ریسک، تشکیل فرآیند ارزیابی ریسک را می دهد. با در نظر داشتن این موضوع که “شناسایی خطرات” زیر مجموعه فرآیند آنالیز ریسک و همچنین “ارزیابی ریسک” مجموع آنالیز ریسک و ارزشیابی ریسک است ، می توان نتیجه گرفت که رابطه شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک یک رایطه طولی بوده و میان آن ها یک یا جند فعالیت دیگر نهفته می باشد، که عدم اجرای آن فعالیت ها باعث می شود که ارزیابی ریسک ما، از یک ارزیابی تخصصی به یک ارزیابی عمومی تنزل پیدا کند.

بنابراین بهتر است، در تدوین دوره های آموزشی و انتخاب عنوان و محتوای آن دقت و وسواس ویژه ای داشته باشیم.

 

 

مرجع : شرکت مهندسی و مشاوره ۳P-SAM
نویسنده : محمدرضا کرم زاده
ارتباط تلگرامی با نویسنده : MRKPs@

 کانال تلگرام ۳psam

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *